Stel je voor, je krijgt nieuwe buren en ze stellen je de vraag hoe gezond het eigenlijk is om in Valburg te wonen. Je realiseert je dat Valburg ingeklemd ligt tussen de A15 en de A50 en dat het doortrekken en verbreden van de A15 voor een verhoogde verkeersintensiteit gaat leiden en daarmee ook zorgt voor meer stikstof. En in november 2023 kunnen we in De Gelderlander lezen ‘Hoe het gifspook door de Betuwe waart’, waarmee de toename in onze regio, gebied van telers en tuinders, van het aantal patiënten met Parkinson wordt bedoeld. Ook heb je ergens gelezen dat bepaalde typen kanker boven het landelijk gemiddelde liggen. Gelukkig kleurt het nergens rood maar toch vraag je je af waarom het hier bovengemiddeld zou moeten zijn.
Hoe beantwoord je die vraag van je nieuwe buren?

Een klein clubje mensen binnen Valburg Vitaal heeft zich verenigd onder de naam Fysieke Leefomgeving en Gezondheid, afgekort met Flog, en doet een poging de vraag te beantwoorden over hoe gezond het is om in Valburg, of iets groter gedacht, in Overbetuwe, te wonen. Als we dit uitsplitsen dan komen we op de vol-
gende meer specifieke vragen.

• wat is de lokale lucht-, water- en bodemkwaliteit en hoe raakt dit onze gezondheid?
• waarom komen bepaalde typen kanker hier vaker voor dan wat landelijk gemiddeld is en waarom zijn hier meer Parkinsonpatiënten dan je op basis van inwoneraantal mag verwachten?
• hoe is de staat van de lokale natuur, met name die van biodiversiteit en vergroening?

Daarnaast wordt er geluidsoverlast ervaren en wordt de vraag gesteld waarom de hoogspanningskabels niet ondergronds gaan terwijl dat elders in onze regio wel gebeurt.

We kunnen niet alles zo goed oppakken als we graag zouden willen; de vragen zijn complex en elke (deel)vraag kan meerdere afwegingen of perspectieven hebben. We maken dus keuzes op basis van behapbaarheid, belangstelling en gevoelde urgentie.

We zijn momenteel bezig met:

• monitoring van de (lokale) grond-, water- en luchtkwaliteit, en biodiversiteit door gebruik te maken van de gevevens van landelijke officiële meetinstanties;
• monitoring van aan de leefomgeving gerelateerde (on)gezondheid (kanker, Parkinson);
• inzet burgerwetenschap: initiëren en uitvoeren van projecten, bijv. diversiteit oevervegetatie;
• gesprekspartner met de gemeente;
• contact met overige dorpskernen over Flog-gerelateerde onderwerpen;
• geluidshinder;
• hoogspanningsmasten.

Wij zijn nu nog een werkgroep bestaande uit Geert Theloosen, Belinda van Loon, Ruud Vossebeld en Irene Bakker. Vanuit Forte Welzijn is er ondersteuning in de persoon van Karin Veldkamp.